Hà Nội không chỉ có những con phố cổ kính hay những công trình kiến trúc thời Pháp thuộc, mà còn lưu giữ trong mình những trang sử vàng từ thuở sơ khai. Thành Cổ Loa – tọa lạc tại xã Cổ Loa, huyện Đông Anh – chính là “chứng nhân” cho thời đại rực rỡ của nước Âu Lạc. Ngày nay, Khu di tích thành Cổ Loa là di tích quốc gia đặc biệt được bảo gìn giữ, bảo tồn cẩn thận, trở thành một điểm đến văn hóa – lịch sử thu hút hàng trăm nghìn lượt khách mỗi năm.
Giới thiệu về Thành Cổ Loa
Nhắc đến những di tích lịch sử lâu đời nhất của Việt Nam, không thể bỏ qua Thành Cổ Loa – kinh đô đầu tiên của nhà nước Âu Lạc dưới thời vua An Dương Vương. Với lịch sử hơn 2.000 năm, Cổ Loa không chỉ là một công trình quân sự độc đáo mà còn gắn liền với những truyền thuyết nổi tiếng về nỏ thần Kim Quy, Mỵ Châu – Trọng Thủy, trở thành điểm tham quan văn hóa, lịch sử đặc sắc thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.
Nếu bạn yêu thích khám phá những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, Thành Cổ Loa chắc chắn là điểm đến không nên bỏ lỡ trong hành trình du lịch Hà Nội.
Thành Cổ Loa ở đâu?
Thành Cổ Loa nằm tại xã Cổ Loa, thuộc huyện Đông Anh, cách trung tâm Hà Nội khoảng 17km về phía Bắc.
Từ khu vực Hồ Gươm, du khách có thể dễ dàng di chuyển đến Thành Cổ Loa bằng xe máy, ô tô hoặc xe buýt trong khoảng 30 – 40 phút. Với vị trí thuận lợi, nơi đây thường được lựa chọn trong các tour du lịch Hà Nội 1 ngày hoặc các chương trình tham quan lịch sử dành cho học sinh, sinh viên.
Lịch sử hình thành Thành Cổ Loa
Theo các tài liệu lịch sử, khoảng thế kỷ III trước Công nguyên, sau khi thống nhất các bộ tộc Lạc Việt và Âu Việt, An Dương Vương đã quyết định xây dựng kinh đô tại Cổ Loa.
Đây được xem là tòa thành cổ quy mô lớn nhất Đông Nam Á thời bấy giờ, đóng vai trò là trung tâm chính trị, quân sự và kinh tế của nước Âu Lạc.
Tên gọi “Cổ Loa” xuất phát từ cấu trúc thành xoắn ốc giống hình con ốc. Trải qua hàng nghìn năm cùng những biến động lịch sử, nhiều phần của thành đã bị mai một, tuy nhiên những dấu tích còn lại vẫn cho thấy quy mô đồ sộ và trình độ xây dựng đáng kinh ngạc của người Việt cổ.
Truyền Thuyết Nổi Tiếng Về Thành Cổ Loa
Truyền thuyết về Thành Cổ Loa là một phần không thể tách rời trong kho tàng văn hóa dân gian Việt Nam. Theo Đại Việt sử ký toàn thư, năm 257 TCN, sau khi đánh bại Hùng Vương thứ 18 và thống nhất Văn Lang với Tây Âu Lạc thành nước Âu Lạc, An Dương Vương (Thục Phán) chọn vùng đất này làm kinh đô.
Khi xây thành, vua gặp khó khăn vì thành cứ đắp lên lại sụp xuống. Một đêm, thần Kim Quy (rùa vàng) hiện ra, giúp vua hướng dẫn cách đắp thành. Thành hoàn thành với hình xoắn ốc như con ốc, nên gọi là Loa Thành (thành ốc). Thần Kim Quy còn tặng vuốt rùa làm lẫy nỏ thần, giúp An Dương Vương đánh bại quân Triệu Đà.
Bi kịch tình yêu Mỵ Châu – Trọng Thủy là phần bi thảm nhất: Trọng Thủy (con Triệu Đà) lấy Mỵ Châu để đánh cắp bí mật nỏ thần, dẫn đến cái chết của An Dương Vương và sự sụp đổ của Âu Lạc. Truyền thuyết này nhấn mạnh bài học về lòng trung thành và cảnh giác trước ngoại xâm.
Tour làng cổ đường Lâm – Thành Cổ Sơn Tây – chùa Khai Nguyên 1 ngày từ Hà Nội
Kiến Trúc đặc biệt của Thành Cổ Loa
Thành Cổ Loa xưa là công trình phòng thủ vĩ đại với ba vòng thành đất khép kín, tổng chiều dài khoảng 15.820 – 16 km:
- Thành Ngoại: Chu vi khoảng 8 km.
- Thành Trung: Chu vi khoảng 6,5 km, hình đa giác.
- Thành Nội: Chu vi khoảng 1,65 km, hình chữ nhật, là nơi đặt cung điện và đền thờ.
Thành được đắp bằng đất, tận dụng gò đồi tự nhiên, bao quanh bởi hào nước sâu thông với sông. Trên thành có các ụ đất (hỏa hồi) để đặt quân mai phục. Diện tích toàn khu di tích lên đến hàng trăm hecta (khoảng 500-600 ha theo một số tài liệu).
Đây là minh chứng cho trình độ kỹ thuật quân sự cao của người Việt cổ, kết hợp hài hòa giữa địa hình và công trình nhân tạo. Các cuộc khai quật (1970, 2005-2008) phát hiện nhiều di vật Đông Sơn như trống đồng, mũi tên đồng, lò nung gạch, chứng tỏ Cổ Loa từng là trung tâm văn minh rực rỡ.
Hiện trạng Thành Cổ Loa ngày nay
Hiện nay, Thành Cổ Loa được bảo tồn tốt, là Di tích Quốc gia Đặc biệt từ năm 2012 và là một trong 21 Khu du lịch Quốc gia Việt Nam. Năm 2024, hồ sơ đã được đệ trình UNESCO công nhận Di sản Văn hóa Thế giới.
Mặc dù nhiều đoạn thành đã bị bào mòn theo thời gian, nhưng các vòng thành, hào nước cùng nhiều công trình tâm linh vẫn được bảo tồn tương đối tốt. Chính quyền Hà Nội cùng các cơ quan văn hóa thường xuyên triển khai các dự án nghiên cứu, trùng tu và bảo tồn nhằm gìn giữ giá trị lịch sử của di tích.
Hàng năm, nơi đây đón hàng trăm nghìn lượt khách tham quan, đặc biệt vào mùa lễ hội đầu xuân.
Lễ hội Cổ Loa
Lễ hội Cổ Loa được tổ chức từ ngày mùng 6 đến ngày 16 tháng Giêng âm lịch hàng năm. Đây là dịp người dân tưởng nhớ công lao của An Dương Vương đồng thời tổ chức nhiều hoạt động văn hóa truyền thống như:
- Rước kiệu.
- Dâng hương.
- Biểu diễn nghệ thuật dân gian.
- Đấu vật truyền thống.
- Các trò chơi dân gian đặc sắc.
Lễ hội góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và thu hút đông đảo du khách tới tham quan, trải nghiệm.
Những điểm tham quan nổi bật tại Thành Cổ Loa
- Đền Thờ An Dương Vương: Đền Thờ An Dương Vương là nơi tưởng nhớ vị vua sáng lập nước Âu Lạc. Ngôi đền mang đậm kiến trúc truyền thống với không gian linh thiêng và cổ kính. Đây là điểm dừng chân quan trọng nhất khi tham quan khu di tích.
- Giếng Ngọc: Giếng Ngọc gắn liền với truyền thuyết Trọng Thủy gieo mình xuống giếng sau cái chết của Mỵ Châu. Giếng hiện vẫn được bảo tồn và trở thành địa điểm thu hút nhiều du khách tới tham quan.
- Am Mỵ Châu: Am Mỵ Châu là nơi thờ công chúa Mỵ Châu. Bên trong còn lưu giữ tượng đá không đầu mang nhiều giá trị lịch sử và tâm linh.
- Khu khảo cổ Cổ Loa: Các cuộc khai quật khảo cổ đã phát hiện nhiều hiện vật quý như mũi tên đồng, khuôn đúc đồng, đồ gốm cổ… góp phần làm sáng tỏ đời sống cư dân Âu Lạc thời kỳ đầu dựng nước.
Kinh nghiệm tham quan Thành Cổ Loa
Thời điểm lý tưởng Du khách có thể tham quan quanh năm, tuy nhiên mùa xuân và mùa thu là thời điểm đẹp nhất với thời tiết mát mẻ, dễ chịu.
Nên lựa chọn trang phục lịch sự, phù hợp khi tham quan các khu di tích và đền thờ.
Thời gian tham quan Thông thường, du khách cần khoảng 2 – 3 giờ để khám phá các điểm nổi bật trong khu di tích.
Kết hợp các điểm đến gần Cổ Loa: Sau khi tham quan Thành Cổ Loa, du khách có thể kết hợp ghé thăm:
- Đền Sóc
- Hoàng Thành Thăng Long
- Văn Miếu – Quốc Tử Giám
Thành Cổ Loa không chỉ là một di tích lịch sử đặc biệt quan trọng mà còn là biểu tượng cho thời kỳ dựng nước đầu tiên của dân tộc Việt Nam. Với kiến trúc quân sự độc đáo, những truyền thuyết huyền bí cùng giá trị văn hóa lâu đời, nơi đây luôn là điểm đến hấp dẫn đối với những ai yêu thích tìm hiểu lịch sử và văn hóa dân tộc.
Nếu có dịp du lịch Hà Nội, hãy dành thời gian ghé thăm Thành Cổ Loa để cảm nhận rõ hơn về một giai đoạn hào hùng trong lịch sử Việt Nam, đồng thời khám phá những dấu tích còn sót lại của kinh đô cổ hơn 2.000 năm tuổi.
Tour miền Bắc 6N5Đ: Hà Nôi – Cao Bằng – Ba Bể – Bắc Kạn – Hạ Long
